Topic
Character
Read by theme, not by timeline.
Caigentan, Entry 155
謝事當謝於正盛之時, 居身宜居於獨後之地。 謹德須謹於至微之事, 施恩務施於不報之人。
Direct reading
Health · Action · Character · Human nature · Chinese classics
Caigentan, Entry 156
交市人,不如友山翁; 謁朱門,不如親白屋; 聽街談巷語,不如聞牧唱樵歌; 談今人失德過差,不如述古人嘉言懿行。
Direct reading
Health · Character · Wealth · Investing · Chinese classics
Caigentan, Entry 157
德者事業之基,未有基不固而棟宇堅久者。 心者後嗣之本,未有本不立而枝葉茂榮者。
Direct reading
Health · Growth · Action · Character · Chinese classics
Caigentan, Entry 160
信人者,人未必盡誠,己則獨誠矣; 疑人者,人未必皆詐,己則先詐矣。
Direct reading
Health · Character · Human nature · Chinese classics
Caigentan, Entry 163
遇故舊之交,意氣要愈新; 處隱微之地,心迹宜愈顯; 待衰朽的輩,恩禮當愈隆。
Direct reading
Health · Character · Philosophy · Chinese classics
Caigentan, Entry 164
勤者敏於德義,而世人借勤以濟其貧; 儉者淡於貨利,而世人假儉以飾其吝。 君子持身之符,反為小人營私之具矣。惜哉。
Direct reading
Character · Wealth · Investing · Human nature · Chinese classics
Caigentan, Entry 166
人之過誤宜恕,而在己則不可恕; 己之困辱宜忍,而在人則不可忍。
Direct reading
Character · Health · Human nature · Chinese classics
Caigentan, Entry 175
士君子處權門要路,操履要嚴明,心氣要和易,毋詭隨而陷腥羶之黨,亦毋矯激而忘蜂蠆之危。
Direct reading
Health · Cognition · Decision · Character · Chinese classics
Caigentan, Entry 176
標節義者,必以節義受謗;榜道學者,常因道學招尤;故君子不近惡事,亦不立善名,只要和氣渾然,纔是居身之寶。
Direct reading
Leadership · Health · Character · Philosophy · Chinese classics
Caigentan, Entry 177
遇欺詐的人,以誠心感動之; 遇暴戾的人,以和氣薰蒸之; 遇傾邪私曲的人,以名義氣節激礪之; 天下之人,無不入我陶冶中矣。
Direct reading
Health · Philosophy · Action · Character · Chinese classics
Caigentan, Entry 184
居官有二語,曰:「惟公則生明,惟廉則生威。」 居家有二語,曰:「惟恕則情平,惟儉則用足。」
Direct reading
Health · Cognition · Character · Philosophy · Chinese classics
Caigentan, Entry 187
休與小人仇讎,小人自有對頭; 休向君子諂媚,君子原無私惠。
Direct reading
Health · Character · Philosophy · Leadership · Chinese classics
Caigentan, Entry 188
縱欲之病可醫,而執理之病難醫; 事物之障可除,而義理之障難除。
Direct reading
Health · Action · Character · Philosophy · Chinese classics
Caigentan, Entry 190
寧為小人所忌毀,毋為小人所媚悅; 寧為君子所責備,毋為君子所包容。
Direct reading
Health · Character · Action · Leadership · Chinese classics
Caigentan, Entry 194
山之高峻處無木,而谿谷迴環則草木叢生; 水之湍急處無魚,而淵潭停蓄則魚鼈聚集。 此高絕之行,褊急之衷,君子重有戒焉。
Direct reading
Health · Philosophy · Action · Character · Chinese classics
Caigentan, Entry 197
日既暮而猶煙霞絢爛,歲將晚而更橙橘芳馨。故末路晚年,君子更宜精神百倍。
Direct reading
Health · Character · Leadership · History · Chinese classics
Caigentan, Entry 199
儉,美德也,過儉則為慳吝,為鄙嗇,反傷雅道; 讓,懿行也,過讓則為足恭,為曲謹,多出機心。
Direct reading
Action · Character · Health · Philosophy · Chinese classics
Caigentan, Entry 210
節義之人濟以和衷,纔不啟忿爭之路; 功名之士承以謙德,方不開嫉妒之門。
Direct reading
Character · Health · Growth · Human nature · Chinese classics
Caigentan, Entry 219
責人者,原無過於有過之中,則情平; 責己者,求有過於無過之內,則德進。
Direct reading
Health · Character · Philosophy · Human nature · Chinese classics
Caigentan, Entry 221
君子處患難而不憂,當宴遊而益加惕慮; 遇權豪而不懼,對惸獨而反若驚心。
Direct reading
Health · Cognition · Decision · Character · Chinese classics
Caigentan, Entry 222
桃李雖豔,何如松蒼柏翠之堅貞; 梨杏雖甘,何如橘綠橙黃之馨冽。 信乎,濃夭不及淡久,早秀不如晚成也。
Direct reading
Health · Growth · Character · Chinese classics
Caigentan, Entry 248
隱逸林中無榮辱、道義路上無炎涼。
Direct reading
Health · Philosophy · Character · Chinese classics
Caigentan, Entry 252
矜名、不若逃名趣。 練事、何如省事閒。
Direct reading
Health · Growth · Action · Character · Chinese classics
Caigentan, Entry 266
徜徉於山林泉石之閒、而塵心漸息。 夷猶於詩書圖畫之内、而俗氣潛消。 故、君子雖不玩物喪志、亦常借境調心。
Direct reading
Health · Growth · Character · Philosophy · Chinese classics
Caigentan, Entry 280
熱閙中、着一冷眼、便省許多苦心思。 冷落處、存一熱心、便得許多真趣味。
Direct reading
Health · Cognition · Decision · Character · Chinese classics
Caigentan, Entry 283
知成之必敗、則求成之心、不必太堅。 知生之必死、則保生之道、不必過勞。
Direct reading
Health · Cognition · Growth · Character · Chinese classics
Caigentan, Entry 284
古德云:竹影掃堦塵不動。 月輪穿沼水無痕。 吾儒云:水流任急境常靜。 花落雖頻意自閒。
Direct reading
Philosophy · Health · Action · Character · Chinese classics
Caigentan, Entry 286
眼看西晉之荊榛、猶矜白刃。 身屬北邙之狐兎、尚惜黄金。 語云:猛獸易伏、人心難降。 谿壑易塡、人心難滿。 信哉。
Direct reading
Health · Character · Human nature · Chinese classics
Caigentan, Entry 310
纏脱只在自心。 心了、則屠肆糟廛、居然淨土。 不然、縱一琴一鶴、一花一卉、嗜好雖清、魔障終在。 語云:能休塵境為真境、未了僧家是俗家。 信夫。
Direct reading
Action · Health · Decision · Character · Chinese classics
Caigentan, Entry 339
人生太閑、則別念竊生、太忙則真性不現。 故士君子不可不抱身心之憂、亦不可不耽風月之趣。
Direct reading
Health · Character · Leadership · Human nature · Chinese classics
Caigentan, Entry 342
耳根似颷谷投響、過而不留、則是非倶謝。 心境如月池浸色、空而不着、則物我兩忘。
Direct reading
Decision · Health · Character · Chinese classics
Caigentan, Entry 352
波浪兼天、舟中不知懼、而舟外者寒心。 猖狂罵坐、席上不知警、而席外者咋舌。 故君子身雖在事中、心要超事外也。
Direct reading
Health · Cognition · Action · Character · Chinese classics
Caigentan, Entry 353
人生減省一分、便超脱一分。 如交遊減便免紛擾、言語減便寡愆尤、思慮減則精神不耗、縂明減則混沌可完。 彼不求日減而求日増者、真桎梏此生哉。
Direct reading
Cognition · Health · Character · Learning · Chinese classics
Chuanxilu, 卷上 1
愛問:「『在親民』,朱子謂當作『新民』,後章『作新民』之文似亦有據。先生以為宜從舊本作『親民』,亦有所據否?」 先生曰:「『作新民』之『新』是『自新之民』,與『在新民』之『新』不同,此豈足為據?『作』字卻與『親』字相對,然非『新』字義。下面『治國平天下』處,皆於『新』字無發明。如云『君子賢其賢而親…
Direct reading
Character · Leadership · Human nature · Health · Chinese classics
Chuanxilu, 卷上 3
愛問:「至善只求諸心,恐於天下事理有不能盡。」 先生曰:「心即理也。天下又有心外之事、心外之理乎?」 愛曰:「如事父之孝、事君之忠、交友之信、治民之仁,其間有許多理在,恐亦不可不察。」 先生嘆曰:「此說之蔽久矣,豈一語所能悟?今姑就所問者言之。且如事父,不成去父上求個孝的理?事君,不成去君上求個忠…
Direct reading
Leadership · Character · Philosophy · Health · Chinese classics
Chuanxilu, 卷上 8
又曰:「知是心之本體,心自然會知。見父,自然知孝;見兄,自然知弟;見孺子入井,自然知惻隱。此便是『良知』,不假外求。若『良知』之發,更無私意障礙;即所謂『充其惻隱之心,而仁不可勝用矣』。然在常人,不能無私意障礙;所以須用『致知』、『格物』之功。勝私復理,即心之『良知』更無障礙,得以充塞流行;便是致…
Direct reading
Health · Character · Cognition · Decision · Chinese classics
Chuanxilu, 卷上 38
澄問:「仁、義、禮、智之名,因已發而有?」 曰:「然。」 他日,澄曰:「惻隱、羞惡、辭讓、是非,是性之表德邪?」 曰:「仁、義、禮、智也,是表德。性,一而已:自其形體也,謂之天;主宰也,謂之帝;流行也,謂之命;賦於人也,謂之性;主於身也,謂之心。心之發也:遇父,便謂之孝;遇君,便謂之忠;自此以往,…
Direct reading
Character · Philosophy · Health · Cognition · Chinese classics
Chuanxilu, 卷上 58
「喜、怒、哀、樂本體自是中和的。纔自家著些意思,便過不及,便是私。」
Direct reading
Health · Cognition · Decision · Character · Chinese classics
Chuanxilu, 卷上 62
曰仁云:「心猶鏡也,聖人心如明鏡,常人心如昏鏡。近世『格物』之說,如以鏡照物;照上用功,不知鏡尚昏在,何能照?先生之『格物』,如磨鏡而使之明,磨上用功,明了後亦未嘗廢照。」
Direct reading
Cognition · Health · Growth · Character · Chinese classics
Chuanxilu, 卷上 83
「心外無物。如吾心發一念孝親,即孝親便是物。」
Direct reading
Health · Decision · Character · Philosophy · Chinese classics
Chuanxilu, 卷上 93
問:「程子云:『仁者以天地萬物為一體。』何墨氏兼愛,反不得謂之仁?」 先生曰:「此亦甚難言,須是諸君自體認出來始得。仁是造化生生不息之理,雖瀰漫周遍,無處不是,然其流行發生,亦只有個漸,所以生生不息。如冬至一陽生,必自一陽生而後漸漸至於六陽;若無一陽之生,豈有六陽?陰亦然。惟其漸,所以便有個發端處…
Direct reading
Leadership · Philosophy · Action · Character · Chinese classics
Chuanxilu, 卷上 106
侃多悔。 先生曰:「悔悟是去病之藥,然以改之為貴。若留滯於中,則又因藥發病。」
Direct reading
Health · Decision · Action · Character · Chinese classics
Chuanxilu, 卷上 111
子仁問:「『學而時習之,不亦說乎』,先儒以學為效先覺之所為,如何?」 先生曰:「學是學去人欲、存天理;從事於去人欲、存天理,則自正諸先覺,考諸古訓,自下許多問辨、思索、存省、克治工夫,然不過欲去此心之人欲,存吾心之天理耳。若曰『效先覺之所為』,則只說得學中一件事,亦似專求諸外了。『時習』者,『坐如…
Direct reading
Leadership · Character · Learning · Health · Chinese classics
Chuanxilu, 卷上 112
國英問:「曾子『三省』雖切,恐是未聞『一貫』時工夫?」 先生曰:「『一貫』是夫子見曾子未得用功之要,故告之。學者果能忠、恕上用功,豈不是『一貫』?『一』如樹之根本,『貫』如樹之枝葉;未種根,何枝葉之可得?體、用一源,體未立,用安從生?謂『曾子於其用處,蓋已隨事精察而力行之,但未知其體之一。』,此恐…
Direct reading
Leadership · Cognition · Character · Learning · Chinese classics
Chuanxilu, 卷上 114
「顏子不遷怒、不貳過,亦是有『未發之中』始能。」
Direct reading
Health · Decision · Action · Character · Chinese classics
Chuanxilu, 卷上 117
梁日孚問:「居敬、窮理是兩事,先生以為一事,何如?」 先生曰:「天地間只有此一事,安有兩事?若論萬殊,禮儀三百,威儀三千,又何止兩?公且道居敬是如何?窮理是如何?」 曰:「居敬是存養工夫,窮理是窮事物之理。」 曰:「存養個甚?」 曰:「是存養此心之天理。」 曰:「如此,亦只是窮理矣。」曰:「且道如…
Direct reading
Health · Character · Philosophy · Learning · Chinese classics
Chuanxilu, 卷上 122
汝若真為那個軀殼的己,必須用著這個真己,便須常常保守著這個真己的本體,戒慎不睹,恐懼不聞,惟恐虧損了他一些;才有一毫非禮萌動,便如刀割、如針刺,忍耐不過,必須去了刀、拔了針。這才是有為己之心,力能克己。汝今正是認賊作子,緣何卻說有為己之心,不能克己?」
Direct reading
Health · Decision · Action · Character · Chinese classics
Chuanxilu, 卷中 139
節目時變之不可預定,猶方圓、長短之不可勝窮也。故規矩誠立,則不可欺以方圓,而天下之方圓不可勝用矣;尺度誠陳,則不可欺以長短,而天下之長短不可勝用矣;良知誠致,則不可欺以節目時變,而天下之節目時變不可勝應矣。毫釐千里之謬,不於吾心良知一念之微而察之,亦將何所用其學乎?是不以規矩而欲定天下之方圓,不以…
Direct reading
Leadership · Cognition · Decision · Character · Chinese classics
Chuanxilu, 卷中 141
來書云:「楊、墨之為仁義,鄉愿之亂忠信,堯、舜、子之之禪讓,湯、武、楚項之放伐,周公、莽、操之攝輔,謾無印證,又焉適從?且於古今事變、禮樂、名物,未嘗考識,使國家欲興明堂,建辟雍,制曆律,草封禪,又將何所致其用乎?故《論語》曰『生而知之』者,義理耳。若夫禮樂、名物、古今事變,亦必待學而後有以驗其行…
Direct reading
Cognition · Character · Action · Leadership · Chinese classics
Chuanxilu, 卷中 141
幽、厲之明堂,固猶文、武、成、康之舊,而無救於其亂,何邪?豈能「以不忍人之心,而行不忍人之政」,則雖茅茨土階,固亦明堂也;以幽、厲之心,而行幽、厲之政,則雖明堂,亦暴政所自出之地邪?武帝肇講於漢,而武后盛作於唐,其治亂何如邪? 天子之學曰辟雍,諸侯之學曰泮宮,皆象地形而為之名耳。然三代之學,其要皆…
Direct reading
Health · Philosophy · Character · Leadership · Chinese classics
Chuanxilu, 卷中 142
夫拔本塞源之論不明於天下,則天下之學聖人者,將日繁日難,斯人淪於禽獸、夷狄,而猶自以為聖人之學。 吾之說雖或暂明於一時,終將凍解於西而冰堅於東,霧釋於前而雲滃於後,呶呶焉危困以死,而卒無救於天下之分毫也已。夫聖人之心,以天地萬物為一體,其視天下之人,無外內遠近,凡有血氣,皆其昆弟赤子之親,莫不欲安…
Direct reading
Health · Philosophy · Character · Action · Chinese classics
Chuanxilu, 卷中 142
當是之時,人無異見,家無異習,安此者謂之聖,勉此者謂之賢,而背此者雖其啟明如朱,亦謂之不肖;下至閭井、田野、農、工、商、賈之賤,莫不皆有是學,而惟以成其德行為務。何者?無有聞見之雜,記誦之煩,辭章之靡濫,功利之馳逐,而但使孝其親,弟其長,信其朋友,以復其心體之同然。是蓋性分之所固有,而非有假於外者…
Direct reading
Leadership · Health · Cognition · Character · Chinese classics
Chuanxilu, 卷中 165
來書云:「聰明睿知果質乎?仁義禮智果性乎?喜怒哀樂果情乎?私欲客氣果一物乎?二物乎?古之其才,若子房、仲舒、叔度、孔明、文中、韓、范諸公,德業表著,皆良知中所發也,而不得謂之聞道者,果何在乎?苟曰此特生質之美耳,則生知、安行者,不愈於學知、困勉者乎?愚意竊云謂諸公見道偏則可,謂全無聞則恐後儒崇尚記…
Direct reading
Health · Cognition · Character · Philosophy · Chinese classics
Chuanxilu, 卷中 173
來教謂某「《大學》古本之復,以人之為學,但當求之於內,而程、朱『格物』之說不免求之於外,遂去朱子之分章,而削其所補之傳」。非敢然也。學豈有內外乎?《大學》古本乃孔門相傳舊本耳。朱子疑其有所脫誤而改正補緝之,在某則謂其本無脫誤,悉從其舊而已矣。失在於過信孔子則有之,非故去朱子之分章而削其傳也。夫學貴…
Direct reading
Health · Decision · Character · Learning · Chinese classics
Chuanxilu, 卷中 176
孟子闢楊、墨至於「無父、無君」。二子亦當時之賢者,使與孟子並世而生,未必不以之為賢。墨子兼愛,行仁而過耳;楊子為我,行義而過耳。此其為說亦豈滅理亂常之甚,而足以眩天下哉?而其流之弊,孟子則比於禽獸、夷狄,所謂以學術殺天下後世也。今世學術之弊,其謂之學仁而過者乎?謂之學義而過者乎?抑謂之學不仁、不義…
Direct reading
Health · Character · Philosophy · Human nature · Chinese classics
Chuanxilu, 卷中 182
昔者孔子之在當時,有議其為諂者,有譏其為佞者,有毀其未賢,詆其為不知禮,而侮之以為東家丘者,有嫉而沮之者,有惡而欲殺之者,晨門、荷蕢之徒,皆當時之賢士,且曰:「是知其不可而為之者歟?」「鄙哉硜硜乎!莫己知也,斯已而已矣。」雖子路在升堂之列,尚不能無疑於其所見,不悅於其所欲往,而且以之為迂,則當時之…
Direct reading
Health · Philosophy · Decision · Character · Chinese classics
Chuanxilu, 卷中 191
古之教者,教以人倫。後世記誦詞章之習起,而先王之教亡。今教童子,惟當以孝、弟、忠、信、禮、義、廉、恥為專務;其栽培涵養之方,則宜誘之歌詩以發其志意,導之習禮以肅其威儀,諷之讀書以開其知覺。今人往往以歌詩、習禮為不切時務,此皆末俗庸鄙之見,烏足以知古人立教之意哉?
Direct reading
Health · Character · Learning · Growth · Chinese classics
Chuanxilu, 卷中 196
每日清晨,諸生參揖畢,教讀以次,偏詢諸生,在家所以愛親敬畏之心,得無懈忽未能真切否?溫凊定省之儀,得無虧缺未能實踐否?往來街衢步趨禮節,得無放蕩未能謹飭否?一應言行心術,得無欺妄非僻未能忠信篤敬否?諸童子務要各以實對,有則改之,無則加勉。教讀復隨時就事,曲加誨諭開發,然後各退就席肄業。
Direct reading
Character · Decision · Action · Health · Chinese classics
Chuanxilu, 卷中 198
凡習禮須要澄心肅慮,審其儀節,度其容止,毋忽而惰,毋沮而怍,毋徑而野,從容而不失之迂緩,脩謹而不矢之拘局。久則禮貌習熟,德性堅定矣。童生班次皆如歌詩,每間一日,則輪一班習禮,其餘皆就席斂容肅觀。習禮之日,免其課仿。每十日則總四班遞習於本學。每朔望,則集各學會習於書院。
Direct reading
Health · Learning · Cognition · Character · Chinese classics
Chuanxilu, 卷中 199
凡授書不在徒多,但貴精熟。量其資稟,能二百字者止可以授一百字,常使精神力量有餘,則無厭苦之患,而有自得之美。諷誦之際,務令專心一志,口誦心惟,字字句句紬繹反覆,抑揚其音節,寬虛其心意,久則義禮浹洽,聰明日開矣。
Direct reading
Health · Philosophy · Character · Cognition · Chinese classics